Cyflwyniad i "Wella Gyda'n Gilydd"

26 Hydref 2026

Mae Bwrdd Iechyd Addysgu Powys yn gwahodd pobl ledled Powys i helpu llunio dyfodol gwasanaethau lleol y GIG.

Mae'r ymgynghoriad yn rhedeg o 5 Hydref 2026 i 10 Ionawr 2027 ac yn ceisio barn ar gynigion ar gyfer iechyd corfforol oedolion, iechyd meddwl oedolion, gofal brys a rhai gwasanaethau diagnosteg.

Bydd tair ar ddeg o ddigwyddiadau lleol a thri digwyddiad ar-lein yn rhoi cyfleoedd i bobl gwrdd â'r tîm, gofyn cwestiynau, trafod y cynigion ac yna cwblhau'r holiadur. Mae manylion llawn ar gael yn biap.gig.cymru/GwellaGydanGilydd

Gallwch ddarllen y Ddogfen Ymgynghori Lawn ar ein gwefan neu gael rhagor o wybodaeth drwy ddarllen y bennod "croeso" isod.

Diolch am eich diddordeb yn yr ymgynghoriad hwn ynghylch dyfodol gwasanaethau gofal iechyd diogel, o ansawdd uchel ym Mhowys. Dyma eich GIG chi. Mae eich barn yn bwysig.

Bob dydd, mae gwasanaethau gofal iechyd ym Mhowys yn cefnogi miloedd o bobl i aros yn iach, gwella o anhwylderau ac anafiadau, rheoli cyflyrau hirdymor, cynnal eu hannibyniaeth a derbyn gofal gydag urddas a thrugaredd.

Rydym yn falch o filoedd o staff y GIG sy'n gweithio mewn ysbytai, timau sylfaenol a chymunedol, a chartrefi pobl eu hunain ar draws y sir fwyaf a mwyaf gwledig yng Nghymru.

Ond mae anghenion gofal iechyd Powys yn newid:

Mae pobl yn byw'n hirach nag erioed o'r blaen. Er bod hwn yn cael ei groesawu, mae hefyd yn golygu bod mwy o bobl yn byw gyda chyflyrau hirdymor lluosog, eiddilwch ac anghenion iechyd corfforol a meddyliol cymhleth.
Mae hyn yn golygu bod y galw am wasanaethau gofal iechyd yn cynyddu, sy'n rhoi pwysau ar staff a gwasanaethau. Mae angen i ni ddylunio gwasanaethau yn seiliedig ar anghenion heddiw ac yfory. Ni allwn ddibynnu ar fodelau'r gorffennol.
Ar yr un pryd, mae cyfran y bobl o oedran gweithio yn lleihau. Mae recriwtio a chadw'r gweithlu sydd ei angen i gadw gwasanaethau i redeg yn eu ffurf bresennol yn dod yn fwyfwy anodd.
Mae angen dybryd i ganolbwyntio ar atal ac iechyd y cyhoedd. Mae angen inni symud ein ffocws i fynd i'r afael ag achosion sylfaenol afiechyd.

Yn wyneb anghenion sy'n newid rhaid inni sicrhau bod y GIG yn parhau i fod yn fforddiadwy i'r pwrs cyhoeddus, nawr ac yn y blynyddoedd i ddod, mewn adeiladau sy'n addas ar gyfer y dyfodol.

Mae rhagor o wybodaeth am iechyd a lles ym Mhowys, pam mae angen i wasanaethau newid, a'r hyn rydyn ni wedi'i glywed sydd ar gael i’w ddarllen ym Mhenodau 2 a 3.

Rydyn ni'n gwybod bod pobl yn gwerthfawrogi gwasanaethau lleol ac eisiau i ofal aros yn agos at adref. Rydych chi wedi dweud hyn yn glir drwy gydol ein hymgysylltiad â'r rhaglen Gwella Gyda'n Gilydd dros y ddwy flynedd ddiwethaf. Rydym hefyd yn gwybod bod llawer o bobl yn pryderu am fynediad, teithio, trafnidiaeth, cyfathrebu a dyfodol ysbytai lleol. Mae'r safbwyntiau hyn wedi llywio'r gwaith ar Gwella Gyda’n Gilydd hyd yn hyn.

Mae'r cynigion a nodir yn yr ymgynghoriad hwn yn ceisio ymateb i'r pryderon pwysig hyn a chyflawni ein cyfrifoldeb i sicrhau bod gwasanaethau'n parhau i fod yn ddiogel, yn gynaliadwy ac yn gallu diwallu anghenion y dyfodol.

Dyna pam rydym wedi sefydlu Gwella Gyda'n Gilydd. Ein haddewid yw gweithio gyda phobl leol, ein staff a sefydliadau partner, i ddatblygu cynllun sy'n diwallu anghenion cymunedau Powys dros y 10 mlynedd nesaf a thu hwnt.

Rydym yn canolbwyntio’n gyntaf ar wasanaethau cymunedol iechyd corfforol a meddyliol i oedolion – yn ogystal â rhai gwasanaethau diagnostig i bob oed a gwasanaethau uned mân anafiadau i bobl un oed a hŷn – ac yn gofyn am eich barn erbyn 10 Ionawr 2027.

Yn y blynyddoedd i ddod byddwn yn canolbwyntio ar ofal wedi'i gynllunio, a gwasanaethau i fenywod a phlant.

Ein nod yw:

Atal afiechyd fel bod mwy o bobl yn aros yn iach am hirach.
Cryfhau gwasanaethau gofal sylfaenol a chymunedol fel bod mwy o gefnogaeth ar gael yng nghymunedau Powys i helpu pobl aros yn iach gartref a chynnal annibyniaeth.
Lleihau'r angen i gael eu derbyn i'r ysbyty, naill ai y tu mewn neu'r tu allan i Bowys.
Gwella'r ffordd y mae gwahanol wasanaethau'n cydweithio i ddarparu gofal.
Trawsnewid gofal cleifion mewnol ym Mhowys fel bod hyd yn oed mwy o ofal yn cael ei ddarparu yn y sir, gan leihau'r angen i deithio y tu allan i'r sir i gael gofal ysbyty.
Cefnogi pobl yn well yn eu dewisiadau ar ddiwedd oes.
Sicrhau mynediad cynharach at gymorth iechyd meddwl a gwasanaethau ymyrraeth argyfwng.
Datblygu a chefnogi staff gofal iechyd i ddiwallu anghenion y dyfodol.

Gyda’i gilydd, y nod yw newid gofal iechyd o system sy'n "ysbyty yn ddiofyn" i un sy'n "gymunedol o’r cychwyn". Mae gormod o bobl yn gorfod mynd i'r ysbyty y gellid eu hosgoi pe gallem gefnogi mwy o bobl i aros yn iach gartref.

Mae rhagor o wybodaeth am y weledigaeth ar gyfer y dyfodol i’w chael ym Mhennod 4.

Dros y ddwy flynedd ddiwethaf rydym wedi gwrando ar filoedd o leisiau ledled Powys. Mae barn ein cymunedau, ein staff a'n sefydliadau partner wedi llunio cynnwys y ddogfen hon ac wedi ein helpu i ddeall beth sydd bwysicaf i bobl pan fyddant yn cael mynediad at ofal iechyd.

Dyna pam y byddai llawer o wasanaethau’n parhau i gael eu darparu mewn cartrefi a chymunedau ledled Powys, neu y byddent yn cael eu cryfhau fel bod mwy o wasanaethau gofal iechyd ar gael yn eich cartref:

Byddai gwasanaethau nyrsio cymunedol, therapïau, adsefydlu, gofal sylfaenol a gofal cymdeithasol yn parhau i gael eu darparu ledled y sir.
Byddai ysbytai cymunedol yn parhau i chwarae rhan bwysig mewn gofal iechyd lleol er y byddai rôl safleoedd ysbytai a lleoliad rhai gwasanaethau yn newid.
Byddai mwy o ofal yn cael ei ddarparu yng nghartrefi pobl trwy wasanaethau cymunedol ac Ysbyty Gartref gwell.
Byddai gwasanaethau wedi'u trefnu'n well o amgylch anghenion cymunedau lleol ac ardaloedd lleol.
Nid yw gwasanaethau gofal wedi'i gynllunio yn rhan o'r ymgynghoriad hwn a byddent yn parhau i gael eu darparu trwy rwydwaith o gyfleusterau lleol.

Byddai rhai gwasanaethau’n newid pe bai’r cynigion yn y ddogfen ymgynghori hon yn cael eu rhoi ar waith:

Ffocws mwy ar atal ac iechyd y cyhoedd.
Mwy o gymorth a chefnogaeth gynnar i aros yn iach a lleihau dirywiad.
Ysbyty Gartref a gwasanaethau gofal canolraddol i ofalu amdanoch chi mewn amgylchedd cyfarwydd gartref.
Ymateb cymunedol brys i leihau derbyniadau brys i Ysbyty Cyffredinol y Dosbarth.
Gwell cefnogaeth ar gyfer rhyddhau o'r ysbyty i'ch dod â chi yn ôl i Bowys yn gyflym ac yn ddiogel ar ôl arhosiad yn Ysbyty Cyffredinol y Dosbarth.
Dull mwy cydgysylltiedig rhwng gwasanaethau iechyd corfforol a meddyliol.

Yn seiliedig ar ystyriaeth ofalus o opsiynau diogel a hyfyw ar gyfer y dyfodol, mae cyfres o gynigion yn cael eu cyflwyno ar gyfer ymgynghoriad cyhoeddus. Mae pob safle ysbyty cymunedol yn parhau ar agor ym mhob un o'r cynigion hyn, yn enwedig gan nad yw gwasanaethau fel gofal wedi'i gynllunio a gwasanaethau menywod a phlant o fewn cwmpas yr ymgynghoriad hwn. Ond byddai rôl pob safle yn newid i'n helpu i ddiwallu'r anghenion yn well ar gyfer y dyfodol.

Mae rhagor o wybodaeth am sut y datblygwyd opsiynau ar gael ym Mhennod 5.

Gwasanaethau Iechyd Corfforol Oedolion

Yn seiliedig ar yr asesiad manwl a gynhaliwyd gennym, credwn fod cyfleoedd i gryfhau'r gwasanaethau cymunedol a ddarparwn yng nghartrefi pobl, gan gynnwys gofal rhagweithiol, gofal canolraddol, Ymateb Cymunedol Brys, ail-alluogi, adsefydlu ac Ysbyty Gartref. Byddai'r camau hyn yn cefnogi mwy o bobl i gael gofal gartref, yn helpu lleihau'r angen i gael eu derbyn i'r ysbyty, ac yn mynd i'r afael â'r cylch niweidiol o ddatgyflyru a all gynyddu dibyniaeth cleifion ar gymorth iechyd a gofal. Drwy gymryd y camau hyn, byddem yn lleihau'r angen am welyau ysbytai cymunedol ond hefyd yn gwneud defnydd gwell o'r gwelyau hyn i gynnig gofal cam i fyny, gofal cam i lawr, adsefydlu arbenigol a gofal lliniarol a gofal diwedd oes. Byddai hyn yn golygu, dros y deng mlynedd nesaf, y gallem symud i fodel newydd o ofal cleifion mewnol ysbyty cymunedol yn seiliedig ar ddau opsiwn:

Dewis Gofal Iechyd Corfforol Oedolion 1: Gwelyau cleifion mewnol ysbyty cymunedol Powys mewn tri lleoliad (Aberhonddu, Llandrindod a'r Drenewydd) – cyfanswm o 90 o welyau
Opsiwn Gofal Iechyd Corfforol Oedolion 2: Gwelyau cleifion mewnol ysbyty cymunedol Powys mewn dau leoliad (Aberhonddu a'r Drenewydd) – cyfanswm o 60 gwely

Mae'r prif wahaniaeth rhwng yr opsiynau'n ymwneud â nifer a chyfluniad safleoedd a gwelyau cleifion mewnol ysbytai cymunedol, a'r graddau y byddai gwasanaethau cymunedol yng nghartrefi pobl yn cael eu hehangu i gyflawni'r dull hwn. Mae'r opsiynau'n ceisio cydbwyso mynediad lleol â'r angen i gynnal gwasanaethau diogel, cynaliadwy a gwydn a all ddenu a chadw staff a bodloni safonau gofal yn gyson.

Mae rhagor o wybodaeth am yr opsiynau ar gyfer gwasanaethau iechyd corfforol i oedolion ar gael ym Mhennod 6.

Gwasanaethau Gofal Iechyd Brys

Yn seiliedig ar yr asesiad manwl a gynhaliwyd gennym, credwn fod cyfleoedd i gryfhau'r gwasanaethau gofal iechyd cymunedol brys a ddarparwn ym Mhowys, gan gynnwys Ymateb Cymunedol Brys. Ochr yn ochr â hyn, dros y deng mlynedd nesaf gallai ein model presennol o Unedau Mân Anafiadau BIAP ddarparu ystod ehangach o wasanaethau asesu a thrin yn seiliedig ar ddau opsiwn:

Dewis Gofal Iechyd Brys 1: Canolfannau Gofal Brys yn Aberhonddu a'r Drenewydd gydag Uned Mân Anhwylder ac Anafiadau yn Llandrindod
Dewis Gofal Iechyd Brys 2: Canolfannau Gofal Brys yn Aberhonddu a'r Drenewydd

Mae'r cynigion hyn hefyd yn cynnwys rhai gwasanaethau diagnostig i bob oed.

Y prif wahaniaeth rhwng yr opsiynau yw nifer y lleoliadau lle darperir y gwasanaethau hyn.

Mae rhagor o wybodaeth am yr opsiynau ar gyfer gwasanaethau gofal iechyd brys ar gael ym Mhennod 7.

Gwasanaethau Iechyd Meddwl Oedolion

Yn seiliedig ar yr asesiad manwl a gynhaliwyd gennym, credwn fod cyfleoedd i gryfhau ein gwasanaethau iechyd meddwl cymunedol a'u gwneud yn fwy cysylltiedig â gwasanaethau iechyd corfforol fel bod cleifion yn derbyn gofal gwell yn eu cartrefi eu hunain. Rydym yn cynnig buddsoddiad mewn cefnogaeth iechyd meddwl cymunedol, ymateb i argyfyngau, modelau mynediad agored, 111 pwyso 2, gwasanaethau rhithwir a dewisiadau amgen i dderbyn fel gwasanaethau lloches. Credwn y gallem ddarparu gwell gofal i gleifion a helpu lleihau'r angen am leoliadau y tu allan i'r sir yn seiliedig ar un opsiwn:

Dewis Gofal Iechyd Meddwl Oedolion: Pob gwely iechyd meddwl swyddogaethol ac organig yn ardal Bronllys/Aberhonddu

Ni nodwyd unrhyw opsiynau ymarferol eraill a oedd yn bodloni'r profion ar gyfer ymgynghoriad cyhoeddus.

Mae rhagor o wybodaeth am yr opsiwn ar gyfer gwasanaethau iechyd meddwl i oedolion ar gael ym Mhennod 8.

Mae'r opsiynau hyn yn seiliedig ar fodelau gofal newydd ar gyfer iechyd corfforol oedolion, gofal iechyd brys ac iechyd meddwl. Nid yw'r modelau hyn yn ddibynnol ar ei gilydd, ond gallwn gyflawni mwy i Bowys pan gânt eu cyflwyno gyda'i gilydd fel rhan o un system gysylltiedig.

Mae rhagor o wybodaeth am y cysylltiadau rhwng yr opsiynau i’w gweld ym Mhennod 9.

Yn bwysig, nid newidiadau a allai ddigwydd dros nos yw'r rhain. Gallai gymryd hyd at ddeng mlynedd i weithredu'r cynigion a nodir yn y ddogfen hon yn llawn. Byddai hyn yn sicrhau y gallwn barhau i weithio gyda staff a chymunedau ar gynlluniau ar gyfer gwasanaethau cymunedol diogel a chynaliadwy, ochr yn ochr â gwaith ar rôl pob safle ysbyty cymunedol yn y dyfodol fel bod lleisiau dinasyddion a staff yn parhau i lunio gwasanaethau gofal iechyd ym Mhowys sy'n addas ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

Mae rhagor o wybodaeth am yr amserlen bosibl pe bai opsiynau’n cael eu cytuno yn dilyn ymgynghori ar gael ym Mhennod 10.

Rydym yn cydnabod y bydd lleoliad gwelyau yn destun diddordeb brwd yn ystod yr ymgynghoriad hwn. Mae amseroedd teithio i gleifion, teuluoedd a gofalwyr yn ystyriaeth bwysig, yn enwedig mewn sir wledig fel Powys.

Fodd bynnag, rydym hefyd yn gwybod bod y rhan fwyaf o bobl eisiau aros yn annibynnol a byw yn eu cartrefi eu hunain cyhyd â phosibl. Drwy fuddsoddi mwy mewn gofal gartref, adsefydlu, ail-alluogi, Ysbyty Gartref, nyrsio ardal a gwasanaethau ataliol, gallwn helpu mwy o bobl i osgoi cael eu derbyn i'r ysbyty yn gyfan gwbl, gwella'n gyflymach ar ôl salwch, a chynnal eu hannibyniaeth. I lawer o bobl, mae derbyn y gofal cywir gartref neu yn eu cymuned yn cynnig profiad gwell a gall arwain at ganlyniadau gwell nag arhosiad hirach yn yr ysbyty.

Yn ymarferol, bydd y rhan fwyaf o bobl yn derbyn gofal iechyd gan wasanaethau cymunedol lawer yn amlach yn ystod eu bywydau nag y bydd angen gwely mewnol arnynt. Felly, mae'r modelau arfaethedig yn ceisio cryfhau'r gwasanaethau sy'n elwa'r nifer fwyaf o bobl, gan gynnal gwelyau cleifion mewnol cymunedol i'r rhai na ellir diwallu eu hanghenion yn ddiogel gartref.

Ein nod yw bod mwy o bobl sydd angen gofal iechyd yn ei dderbyn gartref, gan gynnal eu hannibyniaeth a'u cysylltiad â rhwydweithiau cymorth lleol, a bod gofal cleifion mewnol gwell ar gael pan fo ei angen yn wirioneddol. Nod y dull hwn yw darparu'r gofal cywir, yn y lle cywir, ar yr amser cywir, gan sicrhau bod gwasanaethau'n parhau i fod yn gynaliadwy ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

Felly, rydyn ni'n gwybod y bydd angen gwneud rhai penderfyniadau anodd er mwyn i wasanaethau iechyd fod yn addas ar gyfer y dyfodol. Os na fyddwn yn gweithredu nawr yna efallai y bydd rhai gwasanaethau'n cael eu colli o'r sir.

Ni fydd unrhyw benderfyniadau’n cael eu gwneud nes i ni roi’r cyfle i chi – ein cleifion, ein preswylwyr a’n cymunedau, ein staff, y sefydliadau rydyn ni’n gweithio gyda nhw – ddweud wrthym beth yw eich barn.

Bydd unrhyw benderfyniadau’n ystyried yr effaith y gallai’r opsiynau hyn ei chael yn seiliedig ar ystod eang o ffactorau megis cydraddoldeb, y Gymraeg, effeithiau economaidd-gymdeithasol, y gweithlu a’r amgylchedd.

Mae rhagor o wybodaeth am sut rydym yn ystyried effaith yr opsiynau hyn i'w chael ym Mhennod 11. Mae rhagor o wybodaeth am yr hyn y gallai'r opsiynau hyn ei olygu i bob un o'r 13 lleoliad ym Mhowys i'w chael ym Mhennod 12. Gellir dod o hyd i syniadau cychwynnol ar gyfer sut y gellid profi effaith y cynigion hyn ym Mhennod 13.

Nod y ddogfen hon, a'r wybodaeth rydym wedi'i chyhoeddi ochr yn ochr â hi, yw sicrhau y gallwch ystyried yr opsiynau arfaethedig, eu manteision, eu hanfanteision a'u heffeithiau. Mae'n gofyn am eich barn ar yr opsiynau, yr effeithiau posibl, a'r dulliau amgen y dylid eu hystyried cyn gwneud penderfyniad terfynol.

Bydd ymatebion i'r ymgynghoriad, cynigion amgen, asesiadau effaith wedi'u diweddaru ac unrhyw dystiolaeth ychwanegol a gesglir drwy'r broses ymgynghori yn cael eu hystyried yn gydwybodol cyn datblygu unrhyw argymhelliad yn y dyfodol.

Mae rhagor o wybodaeth am yr hyn sy'n digwydd nesaf a sut y gwneir penderfyniadau i'w chael ym Mhennod 14.

Rydym yn annog pawb i ddarllen y ddogfen hon, cymryd rhan mewn trafodaethau a rhannu eu barn erbyn 10 Ionawr 2027.

Dyma eich GIG chi, ac mae eich llais chi'n bwysig.

Diolch yn fawr iawn.

Dr Carl Cooper, Cadeirydd
Pete Hopgood, Prif Weithredwr dros dro
Kate Wright, Cyfarwyddwr Gweithredol Meddygol