Diwrnod Iechyd Meddwl y Byd: Cymorth gan GIG Cymru ac elusennau i redwr oresgyn caethiwed i ffitrwydd

Mae rhedwr o Bowys a gafodd ei leddfu gan gaethiwed i ffitrwydd wedi dweud sut y daeth o hyd i gefnogaeth a newidiodd ei fywyd drwy'r elusen yn y Drenewydd, Ponthafren.

Aeth Wayne Davies, 40, i orbryder difrifol a chollodd gwsg wrth iddo fod yn obsesiynol dros amseroedd rasys, cynlluniau hyfforddi a data ffitrwydd.

Ond drwy wasanaeth 'cyfunol' Ponthafren, sy'n cyfuno cefnogaeth un-i-un â llwyfan iechyd meddwl ar-lein GIG Cymru, SilverCloud, dysgodd dechnegau ymarferol i reoli ei feddyliau ac adennill rheolaeth dros ei les.

Wrth siarad cyn Diwrnod Iechyd Meddwl y Byd ar Hydref 10, dywedodd Wayne: “Roeddwn i’n poeni’n gyson ac yn teimlo fel pe bai’r ryg wedi cael ei dynnu o dan fy nhraed.

“Roeddwn i mewn pwynt isel iawn, ond fe helpodd y gefnogaeth a gefais gan Ponthafren a SilverCloud fi i roi pethau mewn persbectif.

“Rwy'n dal i garu rhedeg, ond nid yw bellach yn diffinio fy hapusrwydd. Dw i o'r diwedd yn gallu ei fwynhau eto a dw i'n rheoli fy ngorbryder. Rwy'n teimlo fel fy mod i wedi cael fy mywyd yn ôl."

Dechreuodd Wayne, peiriannydd gwerthu, redeg tua 10 mlynedd yn ôl a symudodd yn gyflym o loncian hamddenol i farathonau ac yna pellteroedd hir, gan gynnwys ras 75 milltir anodd o amgylch Penrhyn Llŷn.

Ond yn raddol, daeth yr hyn a ddechreuodd fel ffordd o gadw'n heini yn obsesiwn afiach.

"Drodd yn obsesiwn o geisio gwneud pellteroedd hirach a hirach," meddai Wayne.

"Yna dechreuais ganolbwyntio ar amseroedd. Doeddwn i byth yn hapus, ac yn rhedeg ar ôl yr her nesaf neu'n ceisio cael amser gwell bob amser.

“Os na fyddwn i’n llwyddo, byddai’n teimlo fel diwedd y byd. Os gwnes i, roeddwn i bob amser yn chwilio am y gôl nesaf.  Wnes i byth stopio i werthfawrogi'r hyn roeddwn i wedi'i gyflawni.”

Gwaethygodd anawsterau Wayne yn dilyn braw ar y galon yn ystod rhediad hyfforddi.

Cafodd ddiagnosis o ffibriliad atrïaidd, sy'n achosi curiad calon afreolaidd.

Er iddo ddychwelyd i redeg ar ôl triniaeth, roedd yn poeni’n gyson y byddai’r cyflwr yn dychwelyd.

Esboniodd Wayne, o'r Drenewydd: “Ar y dechrau, roeddwn i'n meddwl na fyddwn i byth yn rhedeg eto. Po fwyaf y des i’n ôl i mewn iddo, gan adeiladu fy ffitrwydd yn raddol, y mwyaf y daeth yn obsesiwn.”

Wrth i'w ffocws ar berfformiad dyfu, roedd Wayne yn gwirio data ffitrwydd yn gyson ac yn cymharu ei hun â rhedwyr eraill ar gyfryngau cymdeithasol.

Dioddefodd ei gwsg, gostyngodd ei ganolbwyntio a dechreuodd gorbryder effeithio ar feysydd eraill o'i fywyd, gan gynnwys perthnasoedd.

Anogodd ffrindiau a theulu pryderus ef i geisio cymorth trwy ei feddyg teulu, a'i cyfeiriodd at Bonthafren.

"Mae llawer o ddynion yn meddwl bod siarad am sut maen nhw'n teimlo yn arwydd o wendid, ac rwy'n cyfaddef fy mod i wedi teimlo ychydig o gywilydd ar y dechrau," meddai Wayne.

“Ond cymryd y cam cyntaf hwnnw oedd y peth gorau i mi erioed ei wneud.”

Cofrestrodd Wayne ar raglen 'Gofod o Orbryder’' SilverCloud a gweithiodd drwy'r cwrs 12 wythnos gyda chefnogaeth gan ymarferydd o Bonthafren.

Dywedodd Wayne: “Dysgais sut i reoli fy meddyliau a gadael i bethau fynd.

“Gwnaeth y technegau i mi deimlo’n llawer tawelach. Roedd yr ymarferion anadlu o gymorth arbennig, ac rwy'n dal i'w defnyddio nawr.”

Ar hyn o bryd mae'n hyfforddi ar gyfer Marathon Eryri ymhen pythefnos – ond gyda golwg gwahanol iawn.

"Dydw i ddim yn poeni am amseroedd mwyach," meddai. "Rydw i eisiau gwneud y gorau y gallaf ar y diwrnod a'i fwynhau."

Mae Wayne yn credu y dylai mwy o ddynion deimlo'n gyfforddus yn estyn allan am gefnogaeth pan fydd ei hangen arnynt.

“Mae’n rhaid i chi fod yn ddigon dewr i ddweud, ‘Mae angen help arna i’,” meddai.

"Mae pobl eisiau gwrando ac mae yna offer ar gael a all helpu. Dydy o ddim mor frawychus ag yr ydych chi'n meddwl."

Mae SilverCloud Cymru yn cynnig cymorth ar-lein am ddim ar gyfer heriau iechyd meddwl cyffredin gan gynnwys iselder, gorbryder, straen a chwsg gwael, i bobl 16 oed a hŷn ledled Cymru.

Mae gwasanaeth cyfunol Ponthafren yn cyfuno SilverCloud ochr yn ochr â chanllawiau gan ymarferydd hyfforddedig.

Cyhoeddwyd: 09/10/2026